Dag 4 – Alexandrië - De stad van Alexander de Grote

Alexander de Grote die leefde in de vierde eeuw v.C., was destijds koning van Macedonië, een gebied ten noorden van Griekenland. Hij wordt beschouwd als één van de grootste veldheren uit de geschiedenis, want hij slaagde erin een enorm rijk te veroveren, een rijk dat zich uitstrekte van Griekenland en Egypte aan de ene kant tot diep in Azië en India aan de andere kant.
Alexander was niet de eerste de beste. Hij werd op zijn zestiende onderwezen door niemand minder dan Aristoteles en werd al vroeg koning op twintigjarige leeftijd nadat zijn vader werd vermoord. Hij versloeg nadien het machtige Perzische rijk dat toen het grootste machtsblok was in die regio.
Tijdens één van zijn veldtochten veroverde hij Egypte op de Perzen waardoor hij als farao werd erkend. Wat hem vooral bijzonder maakte was niet alleen het puur militaire succes. Door zijn veroveringen in de regio, verspreidde hij ook de Griekse taal, cultuur, wetenschap en kunst over wat een groot deel was van de toen gekende beschavingen.
Na zijn verovering van Egypte, bezocht hij het land in 331 v.C.. Aan de prachtige kust van de Middellandse Zee koos hij een mooi plekje uit voor een nieuwe stad die zijn naam zou dragen : Alexandrië. De stad moest volgens zijn instructies een belangrijke haven én bovendien een centrum voor handel en cultuur worden. Nog belangrijker, de stad moest zijn naam dragen : Alexandrië. Een leuk detail : Alexander de Grote is waarschijnlijk nooit naar Alexandrië teruggekeerd nadat hij opdracht tot de bouw had gegeven. Toch draagt de stad meer dan tweeduizenddriehonderd jaar later nog steeds zijn naam.
Het huidige Alexandrië is vandaag de dag een kosmopolitische stad met inwoners van o.a. Franse, Griekse en Italiaanse afkomst die een roemrijk verleden met zich meedraagt. Met de verovering door Alexander begon de Grieks-Romeinse periode van Egypte, meteen ook één van de boeiendste periodes uit de geschiedenis. Na de dood van Alexander werd het bestuur van het land overgedragen aan zijn generaal Ptolemaeus I. Onder zijn leiderschap en dat van de volgende generaties, groeide de stad uit tot één van de grootste en rijkste steden van de oudheid.
Eén van hun verwezenlijkingen was de zogenaamde Pharos van Alexandrië, een vuurtoren op het eiland Pharos vlak voor de haven. Met een hoogte van ongeveer honderd meter, was het één van de hoogste bouwwerken ter wereld en hielp het ’s nachts schepen naar de haven te varen dankzij een groot vuur bovenaan. Meer dan duizend jaar stond hij letterlijk trots als een baken van licht tot hij zwaar beschadigd geraakte door meerdere aardbevingen. Uiteindelijk stortte hij grotendeels in.
De vuurtoren was één van de Zeven Wereldwonderen van de Oudheid. Samen met de Grote Piramide van Gizeh, betekent dit dat Egypte met maar liefst twee monumenten op die lijst stond.
Het eerste Romeinse overblijfsel dat we vandaag bezoeken zijn de zogenaamde Catacomben van Kom el Shoqafa en als we het toch over wereldwonderen hebben, deze kwalificeert zich als één van de Zeven Wonderen van de Middeleeuwen. De graven liggen ongeveer vijfendertig meter onder de grond en bestaat uit meerdere niveaus. De catacomben werden ook vrij toevallig ontdekt nadat een onfortuinlijke ezel, jawel, door een verborgen schacht zakte aan het begin van vorige eeuw. De uitgesleten stenen draaitrap is ondertussen vervangen door een nieuw houten exemplaar. Veel veiliger om de vijfendertig meter richting middelpunt der aarde af te leggen. De catacomben werden destijds in steen uitgehouwen en dienden als laatste rustplaats voor de rijke families van de stad. Wat meteen opvalt, is de mengeling van Egyptische symbolen, Griekse architecturale elementen en Romeinse cultuur wat het tot een uniek stukje geschiedenis maakt en één van de belangrijkste voorbeelden van de Grieks-Romeinse culturele versmelting. De graven zelf dateren uit de Romeinse periode (waarschijnlijk uit de tweede eeuw n.C.) maar vertonen ook Egyptisch goden zoals Anubis en Horus die hier dan uitgerust zijn in Romeinse kleding maar we vinden ook andere Egyptische goden die Romeinse kapsels dragen. Een mooi voorbeeld van hoe deze culturen destijds met elkaar verweven waren. In totaal bood het grafcomplex ruimte aan zo’n driehonderd overledenen.
Even verder staat de Zuil van Pompeius, het enige restant van het oude Serapeum, een grote tempel gewijd aan de god Serapis, een hybride god gecreëerd door de Grieken om een brug te slaan tussen de Egyptische en Griekse religies. Het werd destijds gehouwen uit één blok graniet uit Aswan en is de hoogste monolithische zuil die nog rechtstaat buiten Rome en Constantinopel. De sfinxen die de monoliet flankeren werden op een andere plaats gevonden in Alexandrië en hier in de jaren zestig geplaatst. Deze sfinxen die traditiegetrouw het hoofd van een farao uitbeelden op het lichaam van een leeuw, dateren van maar liefst zeshonderd jaar voor de zuil werd vervaardigd.
Het hoogtepunt van vandaag ligt echter midden in de stad als één van de belangrijkste overblijfselen van het oude Alexandrië. In de jaren zestig ontdekten arbeiders tijdens bouwwerkzaamheden onverwacht restanten van een groot Romeins complex. Ze legden onder andere een theater bloot, bestaande uit dertien rijen met marmeren zitplaatsen die in een halve cirkel rond het podium zijn opgesteld. Ruim geteld bood het theater plaats aan zo’n achthonderd toeschouwers. Archeologen schatten dat dit theater uit de vierde eeuw stamt en vooral gebruikt werd voor voorstellingen, muziekoptredens en misschien wel voor openbare bijeenkomsten. Het theater maakt deel uit van een complex want nabij werden ook grote badhuizen ontdekt en ook luxueuze villa’s met prachtige mozaïeken.



Prachtige en unieke getuigen van een glorieus bestaan eeuwen geleden. Verstopt in een moderne stad, blijven deze herinneringen aan het verleden stralen als vanouds. Je reist even terug in de tijd tot voorbij de start van onze jaartelling en dat tegen een achtergrond van moderne hoogbouw en zoevende auto’s.
Alexandrië moet echt wel één van de mooiste Romeinse steden zijn geweest, de naam van Alexander de Grote waardig.


Reacties