Dag 4 – Alexandrië - De stad van Alexander de Grote
Alexander de Grote die
leefde in de vierde eeuw v.C., was destijds koning van Macedonië, een gebied
ten noorden van Griekenland. Hij wordt beschouwd als één van de grootste veldheren
uit de geschiedenis, want hij slaagde erin een enorm rijk te veroveren, een
rijk dat zich uitstrekte van Griekenland en Egypte aan de ene kant tot diep in
Azië en India aan de andere kant.
Alexander was niet de
eerste de beste. Hij werd op zijn zestiende onderwezen door niemand minder dan
Aristoteles en werd al vroeg koning op twintigjarige leeftijd nadat zijn vader
werd vermoord. Hij versloeg nadien het machtige Perzische rijk dat toen het
grootste machtsblok was in die regio.
Tijdens één van zijn
veldtochten veroverde hij Egypte op de Perzen waardoor hij als farao werd
erkend. Wat hem vooral bijzonder maakte was niet alleen het puur militaire
succes. Door zijn veroveringen in de regio, verspreidde hij ook de Griekse
taal, cultuur, wetenschap en kunst over wat een groot deel was van de toen
gekende beschavingen.
Na zijn verovering van
Egypte, bezocht hij het land in 331 v.C.. Aan de prachtige kust van de Middellandse
Zee koos hij een mooi plekje uit voor een nieuwe stad die zijn naam zou dragen
: Alexandrië. De stad moest volgens zijn instructies een belangrijke haven én
bovendien een centrum voor handel en cultuur worden. Nog belangrijker, de stad
moest zijn naam dragen : Alexandrië. Een leuk detail : Alexander de Grote is
waarschijnlijk nooit naar Alexandrië teruggekeerd nadat hij opdracht tot de
bouw had gegeven. Toch draagt de stad meer dan tweeduizenddriehonderd jaar
later nog steeds zijn naam.
Het huidige Alexandrië is
vandaag de dag een kosmopolitische stad met inwoners van o.a. Franse, Griekse
en Italiaanse afkomst die een roemrijk verleden met zich meedraagt. Met de
verovering door Alexander begon de Grieks-Romeinse periode van Egypte, meteen
ook één van de boeiendste periodes uit de geschiedenis. Na de dood van
Alexander werd het bestuur van het land overgedragen aan zijn generaal
Ptolemaeus I. Onder zijn leiderschap en dat van de volgende generaties, groeide de stad
uit tot één van de grootste en rijkste steden van de oudheid.
Eén van hun
verwezenlijkingen was de zogenaamde Pharos van Alexandrië, een vuurtoren op het
eiland Pharos vlak voor de haven. Met een hoogte van ongeveer honderd meter,
was het één van de hoogste bouwwerken ter wereld en hielp het ’s nachts schepen
naar de haven te varen dankzij een groot vuur bovenaan. Meer dan duizend jaar
stond hij letterlijk trots als een baken van licht tot hij zwaar beschadigd
geraakte door meerdere aardbevingen. Uiteindelijk stortte hij grotendeels in.
De vuurtoren was één van
de Zeven Wereldwonderen van de Oudheid. Samen met de Grote Piramide van Gizeh,
betekent dit dat Egypte met maar liefst twee monumenten op die lijst stond.
Het eerste Romeinse
overblijfsel dat we vandaag bezoeken zijn de zogenaamde Catacomben van Kom el
Shoqafa en als we het toch over wereldwonderen hebben, deze kwalificeert zich als
één van de Zeven Wonderen van de Middeleeuwen. De graven liggen ongeveer
vijfendertig meter onder de grond en bestaat uit meerdere niveaus. De
catacomben werden ook vrij toevallig ontdekt nadat een onfortuinlijke ezel,
jawel, door een verborgen schacht zakte aan het begin van vorige eeuw. De
uitgesleten stenen draaitrap is ondertussen vervangen door een nieuw houten
exemplaar. Veel veiliger om de vijfendertig meter richting middelpunt der aarde
af te leggen. De catacomben werden destijds in steen uitgehouwen en dienden als
laatste rustplaats voor de rijke families van de stad. Wat meteen opvalt, is de mengeling van
Egyptische symbolen, Griekse architecturale elementen en Romeinse cultuur wat
het tot een uniek stukje geschiedenis maakt en één van de belangrijkste
voorbeelden van de Grieks-Romeinse culturele versmelting. De graven zelf
dateren uit de Romeinse periode (waarschijnlijk uit de tweede eeuw n.C.) maar
vertonen ook Egyptisch goden zoals Anubis en Horus die hier dan uitgerust zijn
in Romeinse kleding maar we vinden ook andere Egyptische goden die Romeinse
kapsels dragen. Een mooi voorbeeld van hoe deze culturen destijds met elkaar
verweven waren. In totaal bood het grafcomplex ruimte aan zo’n driehonderd
overledenen.
Even verder staat de Zuil
van Pompeius, het enige restant van het oude Serapeum, een grote tempel gewijd
aan de god Serapis, een hybride god gecreëerd door de Grieken om een brug te
slaan tussen de Egyptische en Griekse religies. Het werd destijds gehouwen uit
één blok graniet uit Aswan en is de hoogste monolithische zuil die nog
rechtstaat buiten Rome en Constantinopel. De sfinxen die de monoliet flankeren
werden op een andere plaats gevonden in Alexandrië en hier in de jaren zestig
geplaatst. Deze sfinxen die traditiegetrouw het hoofd van een farao uitbeelden op
het lichaam van een leeuw, dateren van maar liefst zeshonderd jaar voor de zuil
werd vervaardigd.
Het hoogtepunt van vandaag
ligt echter midden in de stad als één van de belangrijkste overblijfselen van
het oude Alexandrië. In de jaren zestig ontdekten arbeiders tijdens
bouwwerkzaamheden onverwacht restanten van een groot Romeins complex. Ze legden
onder andere een theater bloot, bestaande uit dertien rijen met marmeren
zitplaatsen die in een halve cirkel rond het podium zijn opgesteld. Ruim geteld
bood het theater plaats aan zo’n achthonderd toeschouwers. Archeologen schatten
dat dit theater uit de vierde eeuw stamt en vooral gebruikt werd voor voorstellingen,
muziekoptredens en misschien wel voor openbare bijeenkomsten. Het theater maakt
deel uit van een complex want nabij werden ook grote badhuizen ontdekt en ook
luxueuze villa’s met prachtige mozaïeken.
Prachtige en unieke
getuigen van een glorieus bestaan eeuwen geleden. Verstopt in een moderne stad,
blijven deze herinneringen aan het verleden stralen als vanouds. Je reist even
terug in de tijd tot voorbij de start van onze jaartelling en dat tegen een
achtergrond van moderne hoogbouw en zoevende auto’s.
Alexandrië moet echt wel
één van de mooiste Romeinse steden zijn geweest, de naam van Alexander de Grote
waardig.

Reacties
Een reactie posten