Dag 4 – Een berg van goud

Vandaag verlaten we Victoria Falls, een beetje met weemoed, want het is zo’n beetje mijn happy place. Compact als stadje (als je het dat al kan noemen), de ongeëvenaarde watervallen én het Victoria Falls Hotel. Victoria Falls stelt nooit teleur. De komende uren staat er een lange rit op het programma. Niet dat Zimbabwe tot de grootste Afrikaanse landen hoort, maar ja, afstanden zijn lang omdat de rijomstandigheden niet echt ideaal zijn. In kilometers valt het nogal mee, maar in tijd neemt onze rit vandaag wel wat uurtjes in beslag want het is bijwijlen dansen op een slappe koord en dat zonder vangnet. Het hindernissenparcours dat we moeten nemen, kent de nodige obstakels. Net als op een skatebaan, gaat het op en neer en draaien we links en rechts, maar ook wij hebben slechts vier wieltjes onderaan staan, waarmee het evenwicht moet bewaard worden. We dribbelen vrachtwagens en nog verloren gelopen bewoners én zwemmen (veilig en droog in ons busje) een riviertje over. Zonder klimtouw beklauteren we heuvels en dalen we met een vaart zoals volleerde skiërs in een slalomwedstrijd.  

Uurtjes in het busje die we goed besteden, want er is altijd wel iets te zien onderweg en bovendien het ideale moment om wat couleur locale op te snuiven. Het is vandaag zondag en ook hier gaan de gelovigen naar de kerk. Hele gezinnen lopen langs de kant van de weg naar hun viering, allemaal gekleed op hun paasbest (ook al ligt Pasen al enkele weken achter ons) inclusief haartooi. In ‘the middle of nowhere’ zijn kerken opgetrokken met niets anders in de omtrek. Vanwaar komen ze, zou je je kunnen afvragen maar waar ze naartoe gaan is wel duidelijk : de zondagsviering. Er gedijen een grote variatie aan religies in zuidelijk Afrika. Dat stamt natuurlijk nog voort uit hun koloniaal verleden. Elke godsdienst die je maar kan bedenken, komt hier voor, inclusief  Getuigen van Jehova en Scientology. Er zijn ook godsdiensten die een mengeling zijn van christelijke strekkingen en lokale, traditionele geloven. Nog straffer: ten zuiden van de evenaar gaan al deze godsdiensten probleemloos met elkaar om. Daar kunnen wij nog van leren.

Via zandwegen en geitenpaden worden de wegen plotseling breder en beter. Asfalt verschijnt en onze rit wordt minder hobbelig. Waar dit op het eerste zicht wat vreemd lijkt, midden in het totale niets wegen van deze kwaliteit te zien, wordt de reden al snel duidelijk als we vrachtwagens en graafmachines zien werken. Want net zoals in vele andere Afrikaanse landen, ligt de rijkdom van het land begraven in de aardkorst. En dat moet je de Chinezen niet vertellen. In ruil voor de aanleg van deze wegen die uiteraard ook hun goed uitkomen om de zware transporten uit te voeren, wordt die berg van goud door de Aziaten gedolven. Maar het is niet al goud wat blinkt onder onze voeten. Er ligt wel degelijk een aardige glimmende goudvoorraad die zich over het hele grondgebied uitstrekt, meteen trouwens één van de belangrijkste exportproducten van Zimbabwe. Maar deze aardkorst heeft nog wat verrassingen in petto. Ook aanwezig is het al even glimmende platina, in massale hoeveelheden zelfs, waardoor Zimbabwe over de tweede grootste voorraad ter wereld beschikt. Platina kennen we allemaal als edelmetaal verwerkt in sieraden omdat het over een blijvende mooi glans beschikt en zeg nu zelf, een juweel moet gezien worden. Maar platina kent ook enkele medische toepassingen zoals in pacemakers en, ook belangrijk,  in de het gebruik van chemotherapie omdat het kankercellen kan bestrijden.

Maar ook koper, nikkel, lood en zink (ik lijk wel een ijzerventer) worden dapper gedolven. Misschien het meest waardevolle, meer dan bergen goud of diamant deze dagen, is een bijzonder grote voorraad aan lithium. En laat nu dat een erts zijn waar de wereld meer dan ooit nood aan heeft. De belangrijkste toepassing van lithium is zijn werking als belangrijkste bestandsdeel in de herlaadbare batterijen die worden gebruikt in onze smartphone, laptops én elektrische voertuigen. Deze batterijen kennen immers een lange levensduur.  Vooral door de groei van de verkoop van elektrische voertuigen, neemt de vraag wereldwijd toe. Het echte goud in de Zimbabwaanse ondergrond is dus niet het chemisch element AU maar het element LI en iets wat de Chinezen dus goed kunnen gebruiken voor hun massaproductie van elektrische auto’s en toestellen.

Wat we echter zelf tijdens onze rit vooral ontgind zien worden is kobalt, ook een essentieel onderdeel van de lithiumbatterij. Kobalt zorgt daarbij vooral voor de stabiliteit van de batterij en de levensduurte.

Die berg van goud is dus eerder een bergmassief aan lithium en kobalt. En net zoals dat wel meer in Afrika gebeurt, is China de grote winnaar en moet het land zelf het met een aalmoes doen. Of hoe kolonisatie in essentie nog steeds bestaat, alleen een andere vorm heeft aangenomen.